IR

აზერბაიჯანი როგორც პეტრო-სახელმწიფო

Posted in Articles by teonaturashvili on თებერვალი 21, 2010

ავტორი: თეონა ტურაშვილი

დაწერის თარიღი: 2010 წლის იანვარი

შესავალი
მსოფლიო პოლიტიკაში ენერგორესურსების მნიშვნელობის ზრდასთან ერთად გაიზარდა ამ რესურსების მფლობელი ქვეყნების მნიშვნელობაც. ასეთი ტიპის ქვეყანას წარმოადგენს აზერბაიჯანიც, რომელიც თავისი რესურსების საშუალებით საკამოდ მიმზიდველი ქვეყანა გახდა დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ როგორც მეზობლების, ასევე დასავლეთისთვისაც. ამ ქვეყანაში დემოკრატიის განვითარებას სხვადასხვა ფაქტორი აფერხებს, რომელთა შორისაც გამოვყოფდი ენერგორესურსებს. მათი ექსპორტიდან შემოსული თანხების განაწილება დიდად ახდენს გავლენას ქვეყანაში დემოკრატიზაციის პროცესზე. ჩემი ნაშრომის საკვლევი კითხვა სწორედ დემოკრატიასა და ენერგორესურსების ფასებს შორის დამიკიდებულების დადგენაა. ეს კითხვა კი შემდეგია: აფერხებს თუ არა დემოკრატიზაციის პროცესს ენერგორესურსების მაღალი ფასი პეტრო-სახელმწიფოში?
ქვემოთ პირველ რიგში განვიხილავ თუ როგორი ქვეყანა მოიაზრება პეტრო-სახელმწიფოში და ნაჩვენები იქნება მისი ძირითადი მახასიათებლები. ასევე სანამ აზერბაიჯანში დემოკრატიზაციისა და ნავთობის მაღალ ფასებს შორის ურთიერთდამოკიდებულების განხილვაზე გადავიდოდე, ემპირიული და სხვადასხვა მონაცემებით ვაჩვენებ, რომ აზერბაიჯანიც შედის ამ ტიპის ქვეყნებს შორის. შემდეგ მოცემული იქნება თუ რა ფაქტორები განაპირობებს იმას, რომ პეტრო-სახელმწიფოში იზღუდება დემოკრატია. ამ საკითხების განხილვის შემდეგ შევეცდები ვაჩვენო, რომ რაც უფრო იზრდება ენერგორესურსების ფასები, დემოკრატიის განვითარების შანსებიც უფრო მცირდება.
(more…)

აზერბაიჯანის ენერგეტიკული პოლიტიკა

Posted in Articles by teonaturashvili on იანვარი 5, 2010

ავტორი: თამარ ნოდარიშვილი

დაწერის თარიღი: 2009 წელი, მაისი

საკითხის ზოგადი მიმოხილვა

დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ აზერბაიჯანმა საერთაშორისო საზოგადოების ყურადღება მიიქცია როგორც ნავთობისა და ბუნებრივი აირის მომპოვებელმა ქვეყანამ. უცხოურმა ინვესტიციებმა, დემოკრატიისკენ სწრაფვამ და ბაზარზე ორიენტირებულმა ეკონომიკამ შესაძლებლობა მისცა აზერბაიჯანს დამკვიდრებულიყო მსოფლიო ეკონომიკაში და სუსტი პოსტსაბჭოთა ქვეყნიდან გადაქცეულიყო კავკასიისა და კასპიის რეგიონებში ანგარიშგასაწევ ძალად.

აზერბაიჯანმა ასევე შეძლო აშშ-ს, ევროპისა და აზიის ქვეყნების დაინტერესება არა მხოლოდ გაზისა და ნავთობის მარაგებით, არამედ მისი გეოპოლიტიკური მდებარეობითაც კასპიის ზღვის აუზში. ამის ძირითადი მიზეზია დასავლეთის ქვეყნების სწრფვა თავი დააღწიონ ახლო აღმოსავლეთის ნავთობის რესურსებსა და რუსეთის გაზზე დამოკიდებულებას. მითუმეტეს, რომ ნავთობზე მსოფლიო მოთხოვნა 1998-2010 წლებში წელიწადში 2-3%-ით იზრდება და 2030 წლისთვის მსოფლიო მოთხოვნა ნავთობზე დღე-ღამეში 110-113 მილიონ ბარელს მიაღწევს.[1]

ამის გამო, ბოლო დროს აშშ და ევროკავშირი სათბობ-ენერგეტიკული რესურსების მიწოდების უსაფრთხოების მიზნით, ენერგომატარებლების ალტერნატიულ წყაროებს ეძებენ მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონებში.[2] ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი რეგიონი კი კასპიის ზღვის აუზია, სადაც მსოფლიოს წამყვანმა კომპანიებმა 1995 წლიდან დაიწყეს მნიშვნელოვანი კაპიტალდაბანდებების განხორცილება.[3]

კასპიის ზღვის აუზის რეგიონს მსოფლიო ბაზარზე ნავთობის დივერსიფიცირება და არასტაბილურ სპარსეთის ყურეზე დამოკიდებულების შემცირება შეუძლია. კასპიის ზღვის აუზში კი აზერბაიჯანს ენერგორესურსების სტრატეგიული განლაგება გააჩნია. რაც იმას გულისხმობს, რომ საბადოების ათვისება მარტივია და დიდ თანხებს არ საჭიროებს. ასევე აღსანიშნავია, რომ კასპიის ზღვის აზერბაიჯანულ სექტორში მდებარე ნავთობი ერთ-ერთი უნიკალური ხარისხითა და პარაფინის შემცველობით ხასიათდება.
(more…)

%d bloggers like this: